Tajwan - krótki przegląd dla odwiedzających wyspę

Witajcie na Tajwanie, gdzie oczekuje Was wiele niespodzianek. Wyspa Tajwan jest pełna słonecznych plaży, gór porośniętych bujnymi lasami, sielankowego pejzażu wiejskiego. Tu znajdziecie zarówno świątynie i pomniki kulturowej spuścizny chińskiej i japońskiej, jak i drapacze chmur w miastach, które wrą życiem do samego rana. Tutaj też czekają na Was oszałamiające festyny, rozkoszne dla ciała gorące źródła, restauracje dla nawet najbardziej wymagających koneserów. 

Zarówno zróżnicowana topografia i kultura Tajwanu, jak i jego tętniące życiem środowisko komercyjne, sprawiają, że Tajwan stał się wybranym kierunkiem podróży zarówno dla turystów jak i ludzi interesu. 

Położenie Tajwanu pośrodku trójkąta, wyznaczonego na północy przez Japonię i Koreę, na południu przez Filipiny a na zachodzie przez Chiny kontynentalne, sprawia, że jest on doskonałym punktem wyjściowym dla dalszych podróży po Azji Wschodniej. 

Dla większości ludzi na całym świecie Tajwan kojarzy się z wytwarzanymi tu towarami i z nieprzerwanym pasmem niesnasek dyplomatycznych, lecz prawdziwy Tajwan pozostaje niezbadany. A więc, proponujemy Wam krótkie spojrzenie z bliska na ten zakątek świata - jest tu jeszcze wiele do odkrycia.

1. Pieniądze

Oficjalną walutą Republiki Chińskiej na Tajwanie jest nowy dolar tajwański (NT$). Nominały monet wynoszą 1, 5, 10, i 50; banknoty mają nominały: 50, 100, 500 i 1000. Od pewnego czasu wartość NT$ w stosunku do dolara amerykańskiego wynosi ok. 32: 1, chociaż dokładny kurs wymiany zmienia się z dnia na dzień. 

Zarówno dolary amerykańskie, jak i inne obce waluty nie są zazwyczaj akceptowane na Tajwanie, jako środki płatnicze, a więc należy wymienić, chociaż część pieniędzy na NT$ przy przekraczaniu granicy Tajwanu. W przypadku posiadania środków płatniczych w walutach, które nie są często używane w Azji, należy je koniecznie wymienić w jednym z kilku banków, znajdujących się na lotnisku. Banki te, bowiem, w odróżnieniu od innych banków na Tajwanie dysponują większym wyborem walut. Jednak nawet po przekroczeniu granicy i wyjściu z lotniska istnieje możliwość wymiany środków płatniczych w większości banków i w ważniejszych hotelach. 

Na Tajwanie uwzględniane są wszystkie ważniejsze karty kredytowe (np. takie jak VISA, MASTER), które akceptowane są przez coraz większą liczbę restauracji, sklepów i innych firm. Jednakże wiele mniejszych sklepów i restauracji, przede wszystkim poza wielkimi miastami, niestety nie przyjmuje opłat kartami kredytowymi, a więc należy zawsze nosić przy sobie, chociaż trochę gotówki. 

Rzadko zdarza się, aby można było płacić w sklepach i restauracjach czekami podróżnymi, można ich jednak używać w większych hotelach lub wymienić na NT$ w bankach. 

2. Banki

Cudzoziemcy mogą otwierać rachunki bankowe na Tajwanie za okazaniem paszportu. Długoterminowe rachunki o wyższym oprocentowaniu otwierać mogą posiadacze zezwolenia na pobyt stały(1). W większości banków wydawane są też od ręki karty ATM, do wypłacania gotówki ze wszystkich bankomatów, także tych przy urzędach pocztowych na terenie całego kraju. 

Do rutynowych transakcji bankowych należy także przesyłanie pieniędzy przekazami międzynarodowymi i wymiana czeków podróżnych na gotówkę. 

3.Przekroczenie granicy Tajwanu

Przy przekraczaniu granicy Tajwanu można wwieźć przedmioty osobiste nieprzekraczające wartości 6000 NT$. Zezwala się także na przywóz wyrobów ze złota i srebra o wartości do 5000 US$. Przy wwozie ilości przewyższających te wartości należy się liczyć z możliwości odebrania nadwyżki przez celników i przetrzymania jej aż do naszego wyjazdu. 

Przy przekraczaniu granicy należy zgłosić przywóz waluty obcej. Przy wyjeździe zezwala się na wywóz do 5000US$ gotówką, chyba, że przy wjeździe zadeklarowana została wyższa suma. Zabrania się wwozu broni palnej i amunicji a także narkotyków. Prawa dotyczące zwalczania narkotyków są bardzo ostre i egzekwowane. 

Od osób podróżujących wcześniej do krajów strefy występowania żółtej febry wymagane są dowody szczepienia, przeprowadzonego przed przyjazdem na Tajwan. Przed przyjazdem na Tajwan należy zapoznać się dokładnie ze wszystkimi przepisami celnymi. 

4. Wizy i zezwolenia na pobyt stały

Według aktualnie obowiązujących przepisów, obywatele następujących krajów mają prawo do przekroczenia granicy Tajwanu i pobytu przez 14 dni bez obowiązku uprzedniego uzyskania wizy wjazdowej: Australia, Austria, Belgia, Wielka Brytania, Kanada, Kostaryka, Francja, Niemcy, Grecja, Włochy, Japonia, Luksemburg, Nowa Zelandia, Holandia, Portugalia, Hiszpania, Szwecja i Stany Zjednoczone. 

Obywatele krajów posiadających z Tajwanem obustronne porozumienia o wizach mogą przy wjeździe automatycznie otrzymać na obu międzynarodowych lotniskach wizy na pobyt 30-dniowy. Kraje te to: Australia, Austria, Belgia, Wielka Brytania, Kanada, Kostaryka, Czechy, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Włochy, Japonia, Luksemburg, Nowa Zelandia, Holandia, Polska, Portugalia, Hiszpania, Szwecja, Szwajcaria i Stany Zjednoczone. 

Ważne od 1 października 2008r.dla obywateli Polski.

Wymagania	(1) Polski paszport ważny co najmniej 6 miesięcy od momentu przybycia na Tajwan. (zwolnienie z wiz dotyczy wyłącznie standardowych paszportów, a nie obejmuje paszportów tymczasowych, wydawanych w nagłych wypadkach lub innych niestandardowych typów paszportów, bądź innego rodzaju dokumentów) (2) Zarezerwowany i potwierdzony powrotny bilet lotniczy/morski lub bilet lotniczy/morski z wizą do następnego miejsca pobytu. (3) Niekaralność, lub brak informacji o takowej w rejestrze administracji lokalnej
Miasta docelowe przylotu na Tajwan	Taiwan Taoyuan International Airport, Taipei Songshan Airport, Keelung Harbor, Taichung Airport, Taichung Harbor, Kaohsiung International Airport, Kaohsiung Harbor, Magong Airport, Taitung Airport, Hualien Airport, Hualien Harbor, Kinmen Airport, Shuitou Harbor, Fuao Harbor.
Długość Pobytu	30 dni. 30-to dniowy okres pobytu rozpoczyna się następnego dnia po przyjeździe i nie może ulec przedłużeniu. Wjazd bez konieczności posiadania wizy, nie może być zamieniony na wizę innego typu.

 

W obu powyższych przypadkach przyjeżdżający zobowiązani są posiadać bilet powrotny i wizę do kraju, do którego się udają z Tajwanu. 

Podróżni z krajów nieobjętych prawem do wjazdu bez wizy lub do wizy przy przekroczeniu granicy mogą wystąpić wcześniej o wizę w jednym z przedstawicielstw Republiki Chińskiej za granicą. Należy pamiętać o wcześniejszym zasięgnięciu informacji na temat tego, jakie dokumenty będą potrzebne przy wystąpieniu o wydanie wizy - wymagania te mogą być zróżnicowane w zależności od lokalizacji placówki i osoby ubiegającej się o wizę. 

W każdym razie na pewno wymagany będzie paszport i dwie aktualne fotografie formatu paszportowego. Wizy turystyczne wydawane są na zróżnicowane okresy czasu, w zależności od okoliczności, lecz zwykle zezwalają na pobyt przez 30 lub 60 dni. W niektórych przypadkach, np., gdy osoba przebywająca na Tajwanie studiuje język chiński, muzykę lub sztukę w jednej ze szkół oficjalnie zarejestrowanych, możliwe jest dwukrotne przedłużenie wizy turystycznej na okres nieprzekraczający 180 dni. 

W niektórych wypadkach wydawane są wizy wielokrotne, np. dla osób, które często podróżują na Tajwan w sprawach zawodowych. 

Zezwolenie na pobyt stały dla obcokrajowców (Alien Resident Certificate -ARC) wydawane jest obcokrajowcom, kwalifikującym się z punktu widzenia prawa do długoterminowego pobytu na Tajwanie. Osoby przybywające na Tajwan w celu odbycia formalnych studiów lub pracy, osoby, których małżonkowie lub legalni opiekunowie są obywatelami ROC (Republic of China) (2), pragnące zamieszkać z rodzinami na Tajwanie powinny ubiegać się o zezwolenie na pobyt stały (ARC). 

Osobie kwalifikującej się do otrzymania pobytu stałego a znajdującej się w tym czasie poza Tajwanem najpierw wydana zostanie wiza wjazdowa. Po przyjeździe na Tajwan należy dokończyć załatwianie formalności związanych z pobytem stałym. 

5. Warunki zdrowotne

Istnieje bardzo małe ryzyko zagrożenia zdrowia na Tajwanie. Malaria, choroba endemiczna w innych częściach Azji Południowo-Wschodniej oraz wścieklizna nie występują tutaj. 

Jednakże należy liczyć się z możliwości zachorowania na pokarmowe zapalenie wątroby (typ A), szczególnie w okolicach pozamiejskich. Zarażenie tą chorobą związane jest z nieadekwatnymi warunkami sanitarnymi, należy, więc uważać, aby jedzenie podawane było w czystych naczyniach. Nie należy też pić napojów bezpośrednio z butelek i puszek i uważać, aby szklanki, z których je pijemy były czyste. Poza tym na Tajwanie możliwe są także zachorowania na wszczepienne zapalenie wątroby (typu B) i zapalenie typu C., choć programy szczepień przeciwko tym chorobom znacznie zmniejszyły ich występowanie wśród młodszej populacji.Choroby te rozprzestrzeniane są przez transfuzje krwi i drogą seksualną. 

Na Tajwanie można napotkać także na inne choroby przenoszone drogą kontaktów seksualnych, a więc choroby weneryczne i zarażenie wirusem HIV, mogące prowadzić do zachorowania na AIDS. Co prawda, ilość tych zachorowań jest mała, lecz wszyscy musimy dołożyć starań, aby pozostała ona na tym niskim poziomie. Tak jak zawsze zaleca się, więc unikanie niewysterylizowanych igieł i uprawianie bezpiecznego seksu. 

Na Tajwanie zaobserwowano niewiele przypadków japońskiego zapalenia mózgu typu B, choroby przenoszonej przez moskity. W ostatnich latach zgłoszono kilka przypadków dungi, gorączki tropikalnej, przenoszonej także przez moskity. Zachorowania te odnotowano na zalesionych obszarach północnego Tajwanu. Chociaż choroby te przedstawiają niezbyt wielkie niebezpieczeństwo dla podróżnych, warto zasięgnąć informacji na temat szczepień ochronnych przeciwko tym chorobom przed rozpoczęciem podróży, jak i zaktualizować wszystkie inne szczepienia obowiązkowe. 

Na Tajwanie istnieje kilka bardzo dobrych szpitali, do których można się udać w razie potrzeby. Dla tych, którzy wolą medycynę niekonwencjonalną stoi do dyspozycji wiele klinik tradycyjnej medycyny chińskiej. 

6. Prawo jazdy

Turyści mogą legalnie prowadzić samochody na Tajwanie na podstawie międzynarodowego prawa jazdy lub prawa jazdy wydanego w ich kraju. 

Osoby przebywające na Tajwanie przez dłuższy okres czasu są zobowiązane uzyskać lokalne prawo jazdy. W przypadku posiadania ważnego prawa międzynarodowego można uzyskać prawo tajwańskie bez konieczności zdawania egzaminu (dodatkowo wymagane jest przy tym okazanie oryginalnego krajowego prawa jazdy, zaświadczenie od okulisty i sześć fotografii typu paszportowego). Osoby nieposiadające międzynarodowego prawa jazdy mogą zdawać egzamin na lokalne prawo jazdy w języku angielskim. 

7. Język

Językami Tajwanu są dwa chińskie dialekty - mandaryński i tajwański. Odwiedzając Tajwan nawet na krótko warto jest opanować choćby kilka podstawowych zwrotów dialektu mandaryńskiego, aby pobyt nasz uczynić bardziej interesującym. 

Nauka języka chińskiego nie jest jednak przedsięwzięciem łatwym, aczkolwiek bardzo satysfakcjonującym. Na Tajwanie używa się tradycyjnej kompleksowej pisowni chińskiej, w odróżnieniu od uproszczonej formy stosowanej w Chinach kontynentalnych. Choć jest ona niezwykle zawiła, forma tradycyjna jest o wiele piękniejsza. Poza tym wszystkie teksty pochodzące sprzed 1940 roku napisane zostały za pomocą tychże znaków kompleksowych, a więc to tej pisowni uczą się poważni studenci języka chińskiego. Nie należy się jednak zniechęcać, ponieważ potoczny język chiński używany w mowie nie jest zbyt trudny, a jego gramatyka niezwykle prosta. 

Jeśli chodzi o dialekt tajwański to jest on ściśle związany z lokalną atmosferą Tajwanu. 

Właśnie na tym dialekcie należy się skoncentrować, jeśli zależy nam głównie na swobodniejszym poruszaniu się po wyspie i bezpośrednich kontaktach z jej mieszkańcami. 

Dialekt ten jest też bardzo zbliżony do klasycznego języka chińskiego i może stać się drzwiami do poznania klasycznej literatury chińskiej. Trzeba jednak zdać sobie sprawę z tego, że wymowa dialektu tajwańskiego jest znacznie trudniejsza niż mandaryńskiego. 

Dla wszystkich tych, którzy nie odważą się rzucić w lingwistyczny wir języka chińskiego, pozostaje możliwość porozumiewania się po angielsku. Staje się on w coraz szybszym tempie trzecim językiem Tajwanu, gdyż jest nauczany w szkołach publicznych, intensywnie wtłaczany do umysłów uczniów w szkołach nauczania pozalekcyjnego i używany w konwersacji przez Tajwańczyków w różnym wieku. Szczególnie w dużych miastach możliwe jest swobodne porozumienie się w języku angielskim. 

Drugim, co do popularności językiem obcym, używanym na Tajwanie jest język japoński. Wielu przedstawicieli starszego pokolenia uczyło się japońskiego w szkole i potrafi się nim płynnie posługiwać. Język ten jest także niezwykle popularny wśród Tajwańczyków wszystkich generacji i stał się szczególnie modny wśród młodzieży. I choć znajomość tego języka nie jest tak rozpowszechniona jak znajomość angielskiego, osoby mówiące po japońsku nie będą mieć problemów ze znalezieniem rozmówcy, gdziekolwiek by się znaleźli na wyspie. 

Poza tym spora grupa Tajwańczyków zna inne języki zachodnie, jak na przykład francuski, niemiecki czy hiszpański. Jednak jest to grupa zbyt mała, aby można byłoby liczyć na swobodne porozumiewanie się w tych językach.

Angielski, mimo że jest on dominującym językiem zachodnim, nie jest na Tajwanie językiem powszechnie używanym. Podróżnicy, którzy zboczą z przetartych szlaków turystycznych muszą wykazywać wielką cierpliwość, jeśli pragną porozumiewać się jedynie po angielsku. 

Godne polecenia jest zaopatrzenie się w dobry zbiór zwrotów dialektu mandaryńskiego, choć nic oczywiście nie jest w stanie zastąpić nauczenia się mowy lokalnej. Dla wszystkich zainteresowanych przyjazdem na Tajwan na studia, albo nauką dialektu mandaryńskiego lub tajwańskiego w czasie pobytu podajemy poniżej nazwy i charakterystyki renomowanych szkół: 

The Taipei Language Institute - Instytut Językowy w Taipei Jest to jedna z najstarszych, cieszących się doskonałą reputacją szkół językowych Tajwanu. Oferuje się tutaj naukę zarówno dialektu mandaryńskiego jak i tajwańskiego na kursach specjalistycznych z zakresu języka potocznego, studiów akademickich i języka biznesu. Szkoła posiada wydziały w centrum Tajpej, Tienmu i Kaohsiung. 

The Mandarin Training Center, National Taiwan Normal University- Centrum Nauczania Języka Mandaryńskiego, Tajwański Narodowy Uniwersytet Powszechny. 

Zlokalizowany w centralnej dzielnicy Tajpej - Shihta, centrum to od dawna jest ulubioną instytucją, wybieraną przez studentów z zagranicy. Oferuje ona kursy uwieńczone dyplomem i dające kończącym je studentom solidną podstawę, jeśli chodzi o umiejętność czytania i pisania. Można tu także znaleźć bardziej zaawansowane kursy języka klasycznego i inne. 

Mandarin Daily News Pismo dla dzieci w języku mandaryńskim, oferujące kursy językowe dla obcokrajowców w oparciu o program nauczania dla dzieci. Program oparty na podejściu do nauki języka od podstaw, nadaje się szczególnie dla studentów początkujących.

Tajwan nie jest miejscem szczególnie wymagającym dla odwiedzających. Napotkać tu można tłumy ludzi i może to czasami prowadzić do dezorientacji, lecz miłą niespodzianką dla odwiedzających Tajwan jest przychylność i gotowość do pomocy ze strony mieszkańców. Ogólnie rzecz biorąc, Tajwańczycy nie są narodem zwracającym uwagę na konwenanse i niełatwo jest ich zrazić. Poza tym dla wielu z nich znane są zachodnie zwyczaje zachowania, a więc nie jest koniecznym wyuczenie się długiej listy egzotycznych zasad dobrego wychowania. Znacznie ważniejszym jest zaopatrzenie się w ogromny zapas uśmiechów. Mieszkańcy Tajwanu są dość gościnni, (choć wielu z nich może okazywać zawstydzenie lub zdenerwowanie przy spotkaniu z obcokrajowcem) a ich przyjacielskie nastawienie wobec gości na pewno nadrobi wszelkie faux pas. Tajwańczycy bardzo lubią, gdy ich zagraniczni goście okazują zainteresowanie lokalną kulturą. Żywe zainteresowanie wszystkim, co chińskie a szczególnie unikalnymi aspektami życia na Tajwanie może zjednać przybyszowi wielu przyjaciół.

1. Ubiór

Tajwańczycy ubierają się tak samo jak mieszkańcy obu Ameryk i Europy. Wielu z nich śledzi pokazy mody, aby być zorientowanym w tym, co pokazuje się na wybiegach w Mediolanie. A więc wybierając się na Tajwan nie jest konieczne pakowanie kimona, czy ubrania w stylu Mao. 

Także bardziej odważne przejawy mody nie należą tu do rzadkości. Za hipisami od dawna już nikt nie ogląda się na ulicy ze zdziwieniem. Bez względu na krawieckie preferencje, zawsze doceniany jest zadbany wygląd. 

2. Ubiór oficjalny

Zasady dotyczące ubioru na spotkania profesjonalne lub okazje formalne nie różni się prawie od zasad przyjętych na Zachodzie. Kobiety ubierają się w eleganckie suknie, spódnice lub spodniumy. Panowie powinni nosić krawaty, a przede wszystkim mieć na nogach dobre gatunkowo skórzane buty. Podczas miesięcy letnich niemalże niemożliwe jest noszenie marynarki, lecz na okazje bardzo formalne należy ją przynieść, choćby na pokaz. 

3. Buty

Należy zawsze zdjąć buty przed wejściem do czyjegoś domu. To na Tajwanie niemalże uniwersalna zasada. Zazwyczaj gospodarz użyczy gościowi pantofli domowych. Przyjmując gości w naszym domu lub pokoju hotelowym wypada, więc zadbać o to, aby mieć dla nich przygotowane zapasowe pantofle. 

Nie należy zdejmować butów w miejscach publicznych - nikt tego tutaj nie oczekuje. Wyjątek stanowią niektóre restauracje i herbaciarnie, w których są specjalne maty tatami. 

Noszenie sandałów czy "japonek" uważane jest na Tajwanie za chłopski obyczaj, o nieadekwatnym zabarwieniu proletariackim. Dobrze wychowani ludzie nie wychodzą na miasto, a tym bardziej do pracy w sandałach. Można je jednak z powodzeniem nosić podczas codziennych porannych zakupów świeżych warzyw na lokalnym rynku. Wiele bibliotek i innych poważniejszych instytucji odmawia osobom w sandałach wstępu na swój teren. Jednakże coraz częściej akceptowane są sandały skórzane, szczególnie z importu i bardzo drogie, lub na takie wyglądające. 

4. Zasady pozdrawiania

Przy powitaniu Tajwańczycy najczęściej podają sobie ręce. Z wyjątkiem bardzo oficjalnych okazji, jak np. przyjmowanie wyróżnień lub przemawianie do publiczności, nie ma zwyczaju składania pokłonów, jak to ma miejsce w Korei czy Japonii. 

Przy ofiarowaniu prezentów, pieniędzy, przesyłek lub dokumentów oznaką dobrego wychowania jest wręczanie ich obiema rękami. Dajemy przez to do zrozumienia, że z prezentem tym symbolicznie ofiarowujemy część samych siebie. 

5. Zachowanie zimnej krwi

Zawodowi przewodnicy turystyczni po Azji często ostrzegają podróżnych, aby nigdy nie tracili zimnej krwi i nie okazywali złości - "Ludzie Wschodu nigdy nie okazują zdenerwowania publicznie i czują się głęboko urażeni, jeśli robią to inni." Jest to oczywiście jeden z mitów o tej części świata. Mieszkańcy Azji Wschodniej posiadają tę samą pełną skalę emocji, co wszyscy inni ludzie. 

Jak każdy z nas także i oni są w stanie stracić panowanie nad sobą, np. w czasie gorącej debaty politycznej. 

Warto jednak przypomnieć podróżnym, szczególnie tym, którzy przyjeżdżają do Azji po raz pierwszy, że uczucia złości i frustracji, których mogą doznać najprawdopodobniej wynikają z nieznajomości nowego środowiska, w którym się znaleźli. Niemożliwe jest, bowiem uniknięcie napierających tłumów, chaotycznych kolejek, dezorientującej biurokracji i całej masy napisów z informacją podaną jedynie po chińsku. W takiej sytuacji trudno nie stracić orientacji i nie czuć się sfrustrowanym, szczególnie, jeśli znajdujemy się w wielkim mieście. 

A więc nie załamuj się! To wszystko jest tu normalne. Może się zdarzyć, że gdy obcokrajowiec wchodzi do jakiegoś pomieszczenia znajdujące się tam osoby reagują z przesadą, tak jakby gość przybył z innej planety, a nie z innego kontynentu. W większości przypadków chodzi tu o to, aby osoba ta poczuła się jak w domu. 

Przy pierwszym poznaniu Tajwańczycy lubią zadawać wiele pytań. Niektóre z nich mogą się wydać zbyt osobiste według standardów kultury zachodniej. Pytania te mogą dotyczyć naszych zarobków, ceny posiadanych przez nas przedmiotów, różnych szczegółów dotyczących członków naszej rodziny, naszego wieku, znaku Zodiaku, grupy krwi itd. 

Do tego rodzaju przesłuchań należy się przyzwyczaić - jest to sposób, w jaki okazuje się gościom przyjazne do nich nastawienie. Gość może swobodnie zadawać te same pytania swym gospodarzom. 

Aspektem chińskiej kultury, przysparzającym odwiedzającym sporo frustracji jest społeczny kontekst śmiechu. Chińczycy śmieją się, gdy są zakłopotani. Jeśli ktoś upuści, np. książkę na twoją nogę, jego pierwszą reakcją będzie zapewne śmiech. Nie należy z tego wnioskować, że zrobił to naumyślnie, a teraz zaśmiewa się na twój koszt. Najprawdopodobniej sprawcy jest bardzo przykro z powodu tego zdarzenia i stara się jedynie rozładować niezręczną sytuację. 

Okazywanie gniewu jest oznaką szoku kulturowego. A więc nie okazuj urazy - okaż cierpliwość. Pamiętaj także, że przy tak poważnej barierze językowej, realizacja nawet najprostszych przedsięwzięć zabierze ci znacznie więcej czasu, niż miałoby to miejsce w domu. Nie zapełniaj wiec swego programu po brzegi. Zaplanuj trochę nadwyżki czasowej na okazje, kiedy gdzieś się zgubisz, stracisz orientację lub po prostu zechcesz się zabawić. 

6. Jedzenie

Chociaż w wielu restauracjach stylu zachodniego używa się łyżek, widelców i noży podstawowym przyrządem do jedzenia na Tajwanie są pałeczki. Tym, którzy nie potrafią się nimi posługiwać radzimy, aby spróbowali - jest to łatwiejsze niż się wydaje. 

Nie bój się unieść swojej miseczki i trzymać jej pod brodą w czasie jedzenia; nie naruszy to zasad tajwańskiej etykiety. Kości można odłożyć pod krawędź talerza; kelner lub kelnerka później je sprzątnie. 

Należy się jednak opierać pokusie używania naszych pałeczek, jako części instrumentu perkusyjnego do wystukiwania rytmu o szklankę z wodą - za takie zachowanie niejedno dziecko zostało już ostro zganione przez mamę. 

7. Napiwki

W lepszych hotelach wypada dać napiwek gońcowi hotelowemu. W restauracjach raczej nie są one wymagane, a jeśli tak to dolicza się je automatycznie do rachunku. Poza tym zwyczaj dawania napiwków nie jest jeszcze rozpowszechniony na Tajwanie. 

8. Picie

Grzecznościową formą podziękowania za nalanie nam napoju jest trzykrotne stuknięcie środkowym palcem o stół przy naczyniu, z którego pijemy. Jest to zminiaturyzowana imitacja tradycyjnego trzykrotnego ukłonu oddawanego zwierzchnikowi, jako forma podziękowania. 

Tradycyjny toast chiński wznosi się przez podniesienie kieliszka do góry, trzymając go w obu rękach i zaproszenie towarzysza do wspólnego wypicia. Druga osoba podnosi swój kieliszek także w obu dłoniach i razem wypijają toast, jednocześnie patrząc sobie nawzajem w oczy. 

Typowym toastem w języku mandaryńskim jest kanpei (wymawiane "ganbei"), co oznacza "do dna”. Jeśli ktoś zaproponuje ten toast, należy opróżnić kieliszek za jednym zamachem. Tajwańskim odpowiednikiem kanpei jest "Hotala". 

Jeśli jednak nie chcesz wypić całej porcji na raz możesz szybko odpowiedzieć słowami "suei yi", które znaczą: " wg twego życzenia". Wtedy obie strony mogą wypić tyle ile uważają za stosowne. 

Picie może przerodzić się we współzawodnictwo, a gospodarze często uważają za swój obowiązek doprowadzenie gościa do stanu dokładnej intoksykacji. Jeśli jednak uznasz, że masz już dość lub jeśli w ogóle nie masz ochoty pić, odmów uprzejmie tyle razy ile jest to niezbędne. W końcu zostawią cię w spokoju. Dobrym usprawiedliwieniem jest na przykład wymówka: "prowadzę". Pamiętać należy, że najważniejszą sprawą jest wznoszenie toastów pod adresem naszego towarzysza, w celu przypieczętowania więzów przyjaźni. Doskonałą metodą jest zamówienie napoju bezalkoholowego i wznoszenie nim toastów. 

9. "Twarz"

Jako reguła, Tajwańczycy będą nalegać, abyś przyjął od nich drinki, posiłki, upominki, jedzenie i papierosy. Jeśli odmówisz, będą nalegać dalej. Im bardziej będziesz się wykręcał, tym bardziej będą nalegać. Zazwyczaj w końcu się poddasz i przyjmiesz to, co ci ofiarowują. 

(Jeśli chodzi o papierosy coraz częściej udaje się wykręcić prostym: "Nie palę"). 

Podczas tych rytuałów nalegania i odmowy chodzi o tak zwaną "wymianę twarzy" (mian tze"). Dający "zyskuje twarz”, a przyjmujący, chociaż "twarzy" nie zyskuje, nie powinien okazać zbytniego zainteresowania darem, aby "twarzy" nie stracić. 

Pojęcie "twarzy" zbliżone jest do zachodniej koncepcji reputacji, przywiązuje się jednak do niego tutaj dużo większe znaczenie. "Twarz" zyskuje się przez okazanie gotowości- z wszelkimi przynależnymi jej atrybutami- do dzielenia się. Esencją "twarzy" jest wielkoduszność. Zaakceptowanie wielkoduszności przyjaciela (z okazaniem grzecznej powściągliwości) jest dla ludzi o niższym poziomie materialnym i społecznym sposobem podarowania innym czegoś wartościowego. 

Oznacza to, więc, że dawanie jest w rezultacie otrzymywaniem, a jeśli ktoś ciągle otrzymuje, w końcowym rozrachunku traci. Dlatego tak często spotyka się przyjaciół spierających się o to, kto ma prawo do zapłacenia rachunku w restauracji. 

Jako "przyjaciel z zagranicy" będziesz ciągle uważany za gościa i zapraszany na posiłki na koszt swego gospodarza. Jednak osoby przebywające na Tajwanie dłużej, szczególnie biznesmeni, powinny zastanowić się nad sposobem pokonania swego towarzysza w walce przy kasie; w ten sposób zapewnią sobie uznanie w jego oczach. 

10. Znajomości

Stworzenie sieci kontaktów osobistych od dawna jest bardzo ważnym elementem funkcjonowania w społeczności chińskiej. Odbywa się to przez zastosowanie koncepcji pod nazwą kuanhsi (wym. "guanhsi"), co po prostu oznacza "koneksje”. 

Podobnie jak "twarz" kuanhsi jest bardzo ważnym abstrakcyjnym produktem chińskiego życia społecznego. Można je uzyskać, stracić lub zwiększyć i jest ono absolutnie wymagane, gdy chce się cokolwiek załatwić. 

Kuanhsi to społeczne powiązanie dwóch osób, które łączy niepisane porozumienie o wzajemnej pomocy. Kuanhsi to stosunek, który należy pielęgnować i wzmacniać przez wiele lat. Dzięki całej sieci takich koneksji, można rozwijać interesy, uzyskiwać cenne informacje i liczyć na pomoc w ciężkich chwilach. Powiązania typu kuanhsi, które trwają lata mogą przybrać formę poważnych zobowiązań. 

Kuanhsi tworzy się przez przeżywanie razem wydarzeń, które wiążą obie strony a jego myśl przewodnia leży u podstaw odwiedzania restauracji i barów karaoke, gdzie wspólne jedzenie, picie i śpiewanie odgrywają znaczącą rolę w tajwańskiej kulturze biznesu. 

Jeśli dwóch biznesmenów chce podjąć współpracę opartą na obopólnych korzyściach, muszą oni najpierw zaangażować się w rytuały budujące wzajemne kuanhsi, które dałyby podwaliny zaufania w przyszłych stosunkach miedzy nimi. Proces ten może obejmować tez sporą ilość prezentów, takich jak: zegarki, czekoladki, koniak, telefony komórkowe, itd. Popularne jest też wspólne granie w golfa. 

Niektórych obcokrajowców dziwi fakt, że ich chińscy przyjaciele zwracają się do nich z prośbami o specjalne przysługi. Dobrze jest jednak wiedzieć, że nasi przyjaciele bardzo poważnie traktują swoje zobowiązanie do pomagania nam w każdej sytuacji. Tradycja kuanhsi nadaje osobisty charakter zależnościom skądinąd ściśle zawodowym. 

Szczególnie, więc jeśli przyjeżdżasz na Tajwan w interesach, warto włączyć się w tę grę zwaną kuanhsi. 

11. Szacunek dla starszych

Chińska kultura znana jest z tego, że przywiązuje niemałe znaczenie do poszanowania ludzi starszych. Zasady związane z tym zwyczajem nie mają dzisiaj wymiaru formalnego, jaki miały w dawnych czasach, niemniej gesty takie, jak nalanie napoju, przytrzymanie drzwi lub podanie ognia osobie starszej zawsze spotkają się z aprobatą innych. 

Przy witaniu się z grupą ludzi wypada przywitać się najpierw z osobami starszymi. 

12. Tabu i przesądy

Ludowe wierzenia chińskie pełne są przepisów, co do tego jak należy, a jak nie należy postępować w konkretnych sytuacjach życiowych. Większość tych zasad dotyczy specjalnych ceremonii i wydarzeń, wiele tabu dotyczy dwuznaczności w języku chińskim. Na przykład zarówno słowo "szczęście" jak i słowo "ryba" wymawia się yu. Podczas obchodów chińskiego Nowego Roku przygotowuje się i stawia na stół przyrządzoną rybę, której jednak nikt nie je. W ten sposób rodzina zapewnia sobie rok pełen powodzenia i fortuny. 

Każdy przybysz, mający okazję brania udziału w jakimś święcie lub festynie, powinien uprzednio zasięgnąć informacji na temat obowiązujących zasad zachowania. 

Na co dzień nie ma niebezpieczeństwa, że popełnimy jakąś wielką gafę, na wszelki wypadek jednak podane zostały poniżej podstawowe zasady, o których należy pamiętać: 

1) Jeśli chcesz, aby ktoś do ciebie podszedł, nie przyzywaj go palcem zagiętym do góry. Jest to niegrzeczne. Przywołaj go pomachaniem ręką z palcami skierowanymi w dół, jak gdyby zmiatając coś w swoim kierunku. Tego samego gestu używamy w celu przywołania taksówki. 

2) Używając wykałaczki w miejscu publicznym należy zasłonić usta ręką. 

3) Jeśli otrzymamy podarunek, najlepiej nie otwierać go w obecności dawcy. 

4) Gdy ktoś daje nam swą wizytówkę nie należy jej chować do tylnej kieszeni spodni ani do portfela, który następnie włożymy do tej kieszeni. Taki gest oznacza symbolicznie, że mamy zamiar "na nich usiąść"! Nikt natomiast nie poczuje się urażony, gdy schowamy ich kartę wizytową do portfela, który następnie umieścimy w przedniej kieszeni.

5) Po skończonym posiłku nigdy nie należy pozostawić pałeczek, wystających z pozostałości ryżu na dnie naszej miseczki. W taki sposób postępują osoby składające ofiary z jedzenia na ołtarzykach w intencji swoich zmarłych przodków. Jeśli wykonamy taki gest w restauracji, będzie to oznaczać, że na jej właściciela spadnie straszna klątwa. 

6) Do pisania notatki, zawierającej miłe słowa nie należy używać czerwonego atramentu. Jest on zarezerwowany do pisania protestów, denuncjacji lub do poprawiania egzaminów pisemnych. 

7) Zdarza się czasami, że nagle i bez uprzedzenia całą szerokość ulicy zajmie orszak żałobny, weselny lub jakaś inna ceremonia religijna. Nie należy w tej sytuacji przechodzić przez takie zbiorowisko, choćby nawet zablokowało nam drogę. 

8) Jeśli deszcz zaczyna padać akurat wtedy, gdy kogoś dopiero, co poznałeś, a osoba ta nie posiada parasola, byłoby złym znakiem, gdybyś pożyczył tej osobie parasola na powrót do domu. Byłby to wyraźny omen, że już nigdy się nie zobaczycie.(po chińsku "parasol" brzmi tak samo jak "zerwać ze sobą”). Jest to szczególnie ważne dla par podczas kilku pierwszych randek. Jeśli polubiłeś tę osobę, zadaj sobie trudu i odprowadź ją pod swoim parasolem do autobusu lub taksówki. 

9) Nie należy nikomu dawać w prezencie zegarów. Powiedzenie "podarować zegar"(sung chung) wymawia się tak samo jak "brać udział w pogrzebie"- jest, więc złowróżbny. Przesądowi temu nie podlegają zegarki na rękę. 

10) Podobnie nie należy dawać w prezencie chusteczek do nosa. Ponieważ służą one między innymi do ocierania łez, mogą przynieść obdarowanemu jakieś nieszczęście, będące powodem do płaczu. Jeśli przez pomyłkę podarujesz komuś nieodpowiedni prezent, można uniknąć omenu przez to, że obdarowana przez ciebie osoba zapłaci ci za niego symboliczną drobną monetą, co zmieni podarunek w zakup.

 

Zdecydowana większość ludności Tajwanu to etniczni Chińczycy. Są to głównie potomkowie imigrantów z południowej prowincji Chin kontynentalnych o nazwie Fudżian(3). Poza tym mieszka tu wielu ludzi, którzy przybyli na Tajwan po drugiej wojnie światowej ze wszystkich zakątków Chin. Dodatkowo żyje tu też dość liczna mniejszość Hakka.

1. Języki lokalne

Oficjalnym językiem używanym w instytucjach państwowych, szkołach i mediach jest mandaryński dialekt chińskiego. Jest to język powszechnie używany zarówno na Tajwanie jak i w Chinach kontynentalnych. To tego dialektu używa się przy nauce pisania chińskimi znakami, jego też najczęściej uczą się obcokrajowcy. 

Dialekt tajwański - język prowincji Fudżian- to mowa ojczysta większości mieszkańców Tajwanu. Przez wiele lat uważany za "język ulicy", zyskuje sobie coraz większą popularność w mediach i biznesie. Spora mniejszość Tajwańczyków mówi dialektem Hakka. 

2. Ludność rdzenna

Rdzenne ludy Tajwanu, posługujące się wieloma językami grupy australijsko-azjatyckiej, podzielają wiele zwyczajów i praktyk innych grup etnicznych Azji Południowo-Wschodniej. Przynajmniej jedna z tych grup, Yami z Wyspy Orchidei(4)- jednej z mniejszych wysp przy południowo-wschodnim wybrzeżu Tajwanu, pochodzi bezpośrednio z filipińskich wysp Batan, na których do dziś żyją członkowie tej grupy etnicznej. 

Mimo, iż rdzenni mieszkańcy skromnych domostw zostali zasymilowani w głównym nurcie kultury tajwańskiej, ludność tubylcza zamieszkująca obszary górzyste zdołała zachować swoje oryginalne zwyczaje i tożsamość kulturową. Składa się na tę grupę dziewięć plemion. 

Ich tradycyjne zajęcia, takie jak tkactwo czy też pieśni i tańce tych plemion cieszą się we współczesnym Tajwanie wielką popularnością, co świadczy o olbrzymim zainteresowaniu kulturą rodzimą. 

Każdy z trzynastu ludów tubylczych posługuje się w dalszym ciągu swoim własnym językiem. Wiele z tych języków posiada formę pisaną, opartą albo na alfabecie łacińskim, albo na fonetycznych znakach dialektu mandaryńskiego. 

Antropolodzy i inne osoby zainteresowane zdobyciem dokładniejszej wiedzy o rdzennej kulturze Tajwanu uczą się dialektu mandaryńskiego, który stanowi pomost do poznania dialektów lokalnych. Jest to konieczne ze względu na ich zróżnicowanie do tego stopnia, że język jednej wioski różni się od dialektu sąsiedniej. 

3. Rodzina

Podstawowym elementem społeczności chińskiej jest instytucja rozbudowanej rodziny. 

Tradycyjnie rodziny zamieszkiwały domostwa składające się z kilku budynków otaczających wewnętrzne atrium, tak, że nawet część podwórkowa znajdowała się wewnątrz murów domowych. W domostwach tych, pod wielkim wspólnym dachem mieszkały razem cztery (a czasami nawet więcej) pokolenia. 

Czasy się zmieniły i większość populacji Tajwanu mieszka dziś w wielkich konglomeracjach miejskich, gdzie normą jest czteropokojowe mieszkanie. Tradycyjny dom, w którym mieszka dwadzieścia osób a do tego kury i świnie, nie jest dziś rozwiązaniem praktycznym. Dzisiaj przeciętna rodzina tajwańska ma pięciu do sześciu członków.

A jednak sama idea rozbudowanej rodziny nie zaginęła: najmłodsza generacja napełnia dom energią i radością, dorosłe dzieci odpowiadają za praktyczną stronę utrzymania i organizacji gospodarstwa domowego, a starsze pokolenie przeżywa swe złote lata z radością, otoczone obecnością swych licznych wnuków. Dzisiaj także ten wielopokoleniowy układ rodzinny jest kręgosłupem społeczności tajwańskiej. 

Tajwańczycy żenią się dzisiaj później niż miało to kiedyś miejsce, odrzucili, bowiem dawny zwyczaj małżeństw zaaranżowanych i przejęli zachodnie obyczaje randek. 

Przeciętne domostwo na Tajwanie ma około 140 m2 powierzchni, co jest wzrostem o 65% w porównaniu z okresem sprzed 40 lat. Pomimo bardzo wysokich cen nieruchomości na Tajwanie jest teraz więcej właścicieli domów niż kiedykolwiek wcześniej. Do standardowego wyposażenia gospodarstwa domowego należą telewizor, telefon, urządzenia klimatyzacyjne i motocykl. 

4. Praca zawodowa i wykształcenie

Tajwańczycy znani są ze swej przedsiębiorczości. Etyka ciężkiej pracy wpajana jest od wczesnych lat dziecinnych, kiedy już przedszkolaków trenuje się we wprawkach muzycznych lub angielskich słówkach, zanim przestąpi progi szkoły. 

Młodzież szkolna "przedziera" się z wysiłkiem przez wyczerpujący i wymagający dzień w szkole, prosto, z której maszeruje na pozalekcyjne zajęcia w szkołach upychania wiadomości, gdzie uczą się dodatkowo angielskiego, muzyki, matematyki i innych przedmiotów, z których mogą kiedyś zdawać egzaminy. W końcu wieczorem są wolni, aby iść do domu i odrabiać lekcje. 

Intensywność dodatkowych lekcji, mających wcisnąć w umysły jak najwięcej wiedzy, wzrasta w okresie gimnazjalnym, gdy młodzi ludzie przygotowują się do ciężkich egzaminów wstępnych do najlepszych liceów. Sytuacja ta powtarza się znowu w ostatnich latach szkoły średniej, kiedy zaczyna się rywalizacja o nieliczne miejsca na najlepszych uniwersytetach. 

Po uniwersytecie czas na studia podyplomowe, na które decyduje się niezwykle wysoka liczba studentów. Gdy wreszcie nauka jest zakończona, zaczyna się niemal natychmiast długa kariera zawodowa. Zawodami od dawna preferowanymi są inżynier elektryk, programista komputerowy i biznesmen. 

W ten sposób rozpoczyna się długoterminowy styl życia oparty na ciężkiej pracy i oszczędzaniu. Pieniądze skrzętnie odkłada się na dzień, gdy przyjdzie je wydać na ten bardzo ważny w życiu zakup. Popularną metodą inwestycji są, jak wszędzie obligacje i akcje, ale prawdziwym celem są oczywiście Trzy Wielkie Zdobycze - dom, samochód i syn ( po chińsku: "fangtze, chetze, ertze).Te Trzy Wielkie Zdobycze są także Źródłem sporej ilości "twarzy" ("miantze”), która wystarczy na całe życie. 

W dalszym ciągu preferuje się męskich potomków, chociaż z czasem powoli zmieniają się opinie na temat wyższości płci. Syn kontynuuje nazwisko rodzinne i może opiekować się swymi zmarłymi przodkami przez składanie ofiar i pieniędzy za ich dusze. Tradycyjne wierzenia w duchy przodków nie umierają, i chociaż kobiety osiągnęły wielki postęp na drodze do równouprawnienia w społeczeństwie, prawie i biznesie, w dalszym ciągu narodziny syna wiążą się z tym specjalnym uczuciem dumy w sercach nowych rodziców i dziadków. 

W sytuacji, gdy trudno jest zaplanować płeć potomka i przy niebotycznych cenach mieszkań, nie należy się dziwić, że tak wielu Tajwańczyków koncentruje swą energię na tej Wielkiej Zdobyczy, która leży w zasięgu ich możliwości, i którą można zamówić z dokładnością do odcienia chromu. 

Samochód to sprawa bardzo ważna w życiu Tajwańczyka, gdyż dla wielu z nich jest on jedyną dostępną Wielką Zdobyczą, i to taką którą można się pochwalić na ulicy. Dlatego właśnie wszystkie zawiłe uliczki i wąskie alejki wyspy zapchane są lśniącymi samochodami, importowanymi z Europy. 

Przeciętna rodzina, w której pracują dwie osoby ma dochód wynoszący około 28 000 US$ na rok.Na dojazdy do pracy tracą oni dziennie 45 minut. W latach 1950-tych prawie połowa ludności utrzymywała się z pracy na roli. W latach 1960-tych i 1970-tych nastąpiła radykalna zmiana w kierunku rozwoju przemysłu produkcyjnego, lecz w latach 1990-tych dominującym źródłem dochodu stała się sfera usługowa. 

5. Lżejsza strona życia

Na tle ciągłego bicia w bęben wysokich osiągnięć ekonomicznych daje się usłyszeć melodia opiewająca odpoczynek i oderwanie się od szalonego tempa życia w wielkim mieście. Każdy, kto pobędzie na Tajwanie przez dłuższy czas odkryje, że mimo tego gorączkowego pędu znaleźć tu można zdumiewającą ilość artystów, muzyków, rolników ekologicznych, mnichów i zakonnic buddyjskich oraz wielu innych ludzi żyjących wg alternatywnych zasad życia. 

Jeśli spojrzysz za plecy pracownika biurowego, nerwowo spoglądającego na swój Rolex, możesz dojrzeć grupkę starszych mężczyzn, grających w parku w chińskie szachy lub kilku przyjaciół, którzy wzięli z pracy wolne popołudnie, aby w pobliskim krytym stawie połowić z łódki krewetki. Oczywiście tempo życia jest o wiele wolniejsze poza obrębem miasta. Łatwo zgubić się w krajobrazie tajwańskiej wsi, pośród pól ryżowych i palm, podczas leniwych ocienionych godzin popołudniowych. 

Tajwańczycy doceniają zarówno ciężką pracę jak i dobrą zabawę. Są fanatykami kina i dumni są z jednej z najwyższych statystyk odwiedzalności kin na naszej planecie. 

Sportem, który przyciąga najwięcej widzów jest baseball. Profesjonalna liga wyspy ma zapchany kalendarz spotkań i tysiące fanatycznych kibiców. Oczywiście wielką popularnością cieszy się też golf. Po całym Tajwanie rozrzucone są pola golfowe i miejsca do treningów. Odbywają się też tutaj często międzynarodowe turnieje. 

Rozpowszechnione jest oczywiście uprawianie sportów walki, do których należą dyscypliny terapeutyczne, jak Taichi Chuan i Chikung, oraz odmiany agresywniejsze, jak taekwando i chiński boks.

1. Informacja

Informacja o świecie zewnętrznym jest na Tajwanie wszechobecna, chociaż w większości podawana w języku chińskim. Wyspę obsługuje cała masa operatorów kablowych, z których prawie każdy oferuje kilka programów angielskojęzycznych, takich, jak CNN. Poza tym na Tajwanie można znaleźć wielu międzynarodowych "prowajderów" satelitarnych, dzięki którym bardzo szybko wznowisz swoje połączenie ze światem. 

Jeśli chodzi o media drukowane, na Tajwanie wychodzą trzy lokalne gazety w języku angielskim, Taiwan News, Taipei Times i China Post. Choć każdą z nich cechuje odrębna perspektywa edytorska, wszystkie oferują wiarygodne przedstawienie nowości międzynarodowych i lokalnych wydarzeń. 

Stacja radiowa ICRT (International Community Radio Taiwan) jest dobrym źródłem wiadomości w języku angielskim. 

2. Jedzenie na mieście

Tajwańczycy lubią dobrze zjeść, a więc na każdym kroku można się natknąć na astronomiczną ilość gastronomicznych przyjemności. W ostatnich latach Tajwan przeżywa gwałtowny przyrost ilości restauracji, oferujących kuchnie zachodnią, może więc się zdarzyć, że przybyszom z zagranicy zbyt łatwo mogą umknąć przyjemności kuchni lokalnej. 

Mimo więc, że znajdziesz tu wszystko od kuchni włoskiej do północnoamerykańskiej oraz mnóstwo jedzenia japońskiego, koreańskiego i z Azji Południowo-Wschodniej, nie zapomnij rozejrzeć się w szerokim asortymencie chińskiego jadła, który tu masz "na końcu języka". 

Wiele restauracji oferuje także potrawy angielskie, choć są one tutaj raczej obiektem żartów niż zachwytów. Karty dań często zawierają zdjęcia potraw, co znacznie pomaga w wyborze. Lecz nic nie zastąpi znajomości lokalnego języka, toteż nie zapomnij wziąć ze sobą chińskiego przyjaciela, w przeciwnym wypadku będziesz musiał się zdać na dobry humor kelnera. Ale przede wszystkim, spróbuj! 

Należy zacząć od początku - nie przegap tradycyjnego chińskiego śniadania. Gorące mleko sojowe, naleśniki i duży wybór gorących bułeczek - to sposób na rozpoczęcie dnia. Wieczorem odwiedź nocny rynek, gdzie znajdziesz bogactwo egzotycznych smaków. Nie bój się jeść na ulicy - uważaj jednak na higienę stoisk. 

Jednym z najważniejszych przeżyć gastronomicznych jest porcja lokalnej kuchni tajwańskiej, w której (trudno się temu dziwić) poczesne miejsce zajmuje duża ilość owoców morza, z ostrygami jako główna atrakcja, oraz nieskończona liczba zup. 

Można tu także znaleźć jedzenie z innych części Chin. Aby przeżyć prawdziwie smakowitą i bogatą w przyprawy ucztę, należy koniecznie spróbować kuchni Sichuan. Obowiązkowa jest też degustacja kantońskich dim-sumów i pekińskich knedli. Poza tym na Tajwanie podawane są niezliczone ilości curry, steków, owoców morza i innych chińskich specjalności, niedających się przypisać do konkretnego regionu Chin. 

3. Mieszkania

Jak na całym świecie, tak i na Tajwanie wybór właściwych warunków mieszkaniowych jest kluczem do szczęśliwego pobytu. 

Na horyzoncie nieba przeludnionego Tajwanu dominują wysokościowe budynki mieszkalne, podczas gdy na domy wolnostojące mogą pozwolić sobie tylko najbogatsi. Przeciętne mieszkanie na Tajwanie mierzy 124m2. 

Ceny nieruchomości, szczególnie w Taipei, mogą być bardzo wysokie - przeciętne mieszkanie kosztuje 267 000 US$, to znaczy średnio 2150 US$ za metr kwadratowy. 

Przy oszczędności rzędu 9 000 US$ rocznie, rodzina tajwańska musi oszczędzać przez 30 lat, aby zapłacić za swój własny dom. 

Pomimo tego, iż prawie trzy czwarte obywateli Taipei mieszka w swoich własnych domach, wiele rodzin zmuszonych jest wynajmować mieszkania. Podczas gdy przeciętny dochód na domostwo wynosi w Taipei około 3 000 US$, z tej sumy tylko na czynsz odchodzi 600 US$, a wiec prawie 1/5 dochodu. 

Proces poszukiwania właściwego miejsca zamieszkania może kosztować obcokrajowców więcej zabiegów i czasu niż się mogą spodziewać w swoim własnym kraju, ponieważ wszystkie formalności załatwiane są w języku chińskim. Ale wystarczy tylko być cierpliwym i dobrze zorganizowanym, aby wszystko poszło dobrze. 

Reklamy w gazetach lub tablice ogłoszeń są cennym źródłem informacji na temat mieszkań na sprzedaż lub do wynajęcia. Poza tym do dyspozycji stoją biura pośrednictwa nieruchomości i to właśnie z ich pomocą można znaleźć najlepsze posesje. Jeśli poszukujesz wolnostojącego domu, o wysokim standardzie, na pewno znajdziesz go przez pośrednika nieruchomości. Opłata pobierana przez pośrednika wynosi zazwyczaj połowę miesięcznego czynszu (właściciel posesji także płaci połowę). 

Przy podpisywaniu umowy standardowo pobierana jest od wynajmującego kaucja na pokrycie ewentualnych szkód, w wysokości czynszu za dwa lub trzy miesiące. Poza tym wymagany jest obowiązek kary za wcześniejsze opuszczenie posesji. Umowy spisywane są prawie zawsze po chińsku, a więc zalecana jest przy tym obecność przyjaciela, który umie czytać w tym języku, aby wiedzieć na co się zgadzamy w umowie. 

4. Transport

Poruszanie się po Tajwanie może z początku wydawać się dość dezorientującym zadaniem. Na większości kierunkowskazów widnieją co prawda napisy zarówno chińskie, jaki i angielskie, nie jest to jednak zbyt pomocne, gdyż wiele wyrazów wymawia się po chińsku odmiennie, choć ich angielska pisownia jest bardzo zbliżona. 

Ulice wszystkich większych miast ułożone są według dość prostego wzoru kraty, i odnalezienie drogi staje się proste, po wstępnym zapoznaniu się z tym układem. 

Miasto Taipei podzielone jest na cztery części: północną, południową, wschodnią i zachodnią. Nazwa każdej większej ulicy określa tę część miasta, w której się znajdujemy, (np. Minsheng East Road, czyli Wschodnia Droga Minsheng). Nazwy ulic często nawiązują do cnót, wychwalanych w filozofii konfucjańskiej, starożytnych obiektów, postaci historycznych lub znaczących okręgów geograficznych Chin. 

System Szybkiego Transportu Masowego (MRT) sprawia, że poruszanie się po mieście jest znacznie ułatwione. Jednakże w celu dotarcia do wielu miejsc na wyspie najlepszą formą transportu pozostają autobusy. Niestety funkcjonują one według systemu, który nie daje się łatwo rozszyfrować. Jeśli jednak dasz sobie radę ze zrozumieniem kodu i dowiesz się, które autobusy gdzie jadą, będzie to najtańszy i najwygodniejszy sposób poruszania się po wyspie. 

Jeśli stracisz cierpliwość czekając na autobus, zawsze możesz przywołać taksówkę. W każdym dużym mieście jest bardzo dużo taksówek i są one tutaj dość przystępną formą komunikacji. Jeśli masz ochotę zwiedzić całą wyspę lub w czasie swego pobytu dużo się przemieszczać z miejsca na miejsce, możesz skorzystać z usług jednej z wielu wypożyczalni samochodów. 

Jeżeli natomiast planujesz odwiedzić kilka miejsc na Tajwanie, nie schodząc z przetartego szlaku najszybszym i najwygodniejszym środkiem transportu są dla ciebie krajowe linie lotnicze. Oferują one loty do i ze wszystkich większych miast Tajwanu, a miejsca można rezerwować do godziny przed lotem. 

Tym, którzy przyjeżdżają na Tajwan na dłuższy okres opłaca się zastanowić nad zakupem własnego pojazdu. Jak zwykle, jeśli myślisz o zakupie z drugiej ręki - caveat emptor. 

Pamiętaj jednak, że dziesiątki producentów nowiutkich samochodów ubiegają się o klientów i często można napotkać bardzo dobre oferty u dealerów znanych marek. 

Tajwan posiada jedną rodzimą markę samochodu, yueloong, lecz wiele modeli japońskich, amerykańskich i europejskich produkowanych jest z etykietą "Made in Taiwan". Jeśli to możliwe, warto kupić model wyprodukowany lokalnie - jest to czynnik, mający największy wpływ na cenę samochodu i łatwość zakupu części zamiennych. 

Chociaż poruszanie się własnym samochodem jest najwygodniejszym sposobem przemieszczania się z miejsca na miejsce, to wielu kierowców zniechęcają warunki parkowania pojazdów. Powszechnym zjawiskiem jest np. konieczność objeżdżania przez godzinę lub więcej okolicy, w której chcemy zaparkować w poszukiwaniu tego efemerycznego kawałeczka przestrzeni przy krawężniku. Należy się więc dobrze zastanowić zanim zdecydujemy się na wyłożenie gotówki za nasze własne cztery kółka. 

Wielu obcokrajowców decyduje się na motocykl lub skuter. Zdecydowanie lepiej się je parkuje, ujemną ich stroną jest jednak to, że nie dają wielkiej ochrony przed bardzo częstymi na Tajwanie opadami deszczu. 

Motocykle, zarówno nowe jak i używane można kupić w wielu, specjalnie do tego przeznaczonych punktach sprzedaży w każdym mieście. Jak w przypadku zakupu lub wynajmu domu, tak i tutaj negocjacje i procedura pisemna są w języku chińskim, a więc nie zapomnij wziąć ze sobą kogoś znającego ten język. Zdarzają się przypadki sprzedaży pojazdów skradzionych, dlatego też należy bardzo uważać i sprawdzać, czy dokumenty i numery rejestracyjne są w porządku. Przy zakupie samochodu bądź motocykla na Tajwanie wymagane jest zezwolenie na pobyt stały (ARC). A jeśli zdecydujesz się na motocykl lub skuter nie zapomnij zaopatrzyć się w zabezpieczenie przeciwdeszczowe i kask ochronny. 

5. Szkoły

Jeśli jedną z twoich ról życiowych jest posiadanie dzieci, odgrywanie jej na Tajwanie może się okazać nieoczekiwanym wyzwaniem. Podwórkowe place zabaw są rzadkością na tej przeludnionej wyspie, a więc szkoła odgrywać będzie tym większą rolę w rekreacyjnym i towarzyskim życiu twego dziecka. 

Istnieje tu olbrzymia ilość przedszkoli, szkół nauczania wstępnego i ośrodków opieki dziennej. Obejmują one zarówno ośrodki skierowane głównie na zabawę, ale i bardzo dobrze zorganizowane "akademie", wprowadzające dzieci w intensywne życie scholastyczne, które czeka na nich w przyszłych szkołach. 

W większości szkół nauczania początkowego używany jest język chiński, choć w wielu szkołach prywatnych, głównie w Taipei językiem wykładowym jest angielski lub inne języki obce.( Wiele szkół reklamujących się jako szkoły amerykańskie lub angielskie, jest w rzeczywistości szkołami chińskimi, w których naucza się angielskiego, jako języka obcego). 

Do publicznych szkół podstawowych i gimnazjów od niedawna przyjmowane są dzieci niebędące obywatelami Republiki Chińskiej. Jest to opcja coraz popularniejsza, szczególnie dla rodzin chińskich powracających z emigracji i dla dzieci z mieszanych małżeństw. 

Poza tym istnieje kilka szkół specjalizujących się w nauczaniu w językach obcych. Wielu emigrantów, bez względu na to skąd pochodzą, osiedla się wraz z rodzinami w północnych dzielnicach Taipei - Tienmu i Yangmingshan, w których znajduje się większość najlepszych szkół. 

Taipei American School w Tienmu jest bez wątpienia największą i najlepiej wyposażoną szkołą wyspy. Położona na olbrzymim terenie oferuje w języku angielskim, szeroki program nauczania, umożliwiający absolwentom wstęp na uniwersytety w Stanach Zjednoczonych. 

Także w Tienmu znajduje się szkoła japońska - Taipei Japanese School, oferująca standardowy program nauczania dla dzieci sporej społeczności japońskiej, mieszkającej w okolicy. 

Na terenie Taipei European School Campus, położonego w pobliskim Yangmingshan, trzy różne szkoły dzielą te same budynki, wyposażenie i transport. W Taipei British School naucza się wg standardowego programu brytyjskiego, podczas gdy Ecole Francaise de Taipei oferuje program francuski, a Deutsche Schule Taipei - niemiecki. Dyplomy ukończenia wszystkich trzech szkół są uznawane w krajach, które reprezentują. 

Chrześcijańska szkoła Yangmingshan Christian School, pod auspicjami Tajwańskiego szpitala Adwentystów, oferuje naukę na poziomie szkoły podstawowej i gimnazjum. 

Poza ramami "koncesji zagranicznej" funkcjonują poza tym następujące instytucje edukacyjne: 

* Dominican International School - katolicka szkoła o amerykańskim programie nauczania, 

* Morrison Academy - w trzech ośrodkach w Taipei, Taichung i Kaohsiung oferuje amerykański program, oparty o zasady chrześcijańskie, 

* Lincoln American School - oferuje zakres nauczania od przedszkola do ukończenia szkoły średniej. 

(1) Alien Resident Certificate (przyp. tłum). 
(2) angielska, oficjalna nazwa Tajwanu. (przyp. tłum) 
(3) ang. Fujian (przyp. tłum). 
(4) Orchid Island (przyp. tłum).